Cảm giác tội lỗi vì mình còn sống

Đây là cảm giác ít được nói ra nhất trong toàn bộ giai đoạn sau điều trị, và người mang nó thường nghĩ chỉ mình mình như vậy.

Nó biểu hiện thế nào

• Thấy có lỗi khi kể tin tốt của mình.
• Ngại gặp gia đình người đã mất.
• Tự hỏi vì sao lại là mình được khỏi.
• Không cho phép mình vui.
• Tránh nhóm hỗ trợ vì sợ nghe tin xấu.
• Cảm thấy phải sống cho xứng đáng.

Vì sao nó xuất hiện

• Trí óc tìm lý do cho mọi kết quả.
• Nhưng ở đây không có lý do công bằng nào.
• Khi không tìm được lý do, nó quay vào trong.
• Cảm giác có lỗi dễ chịu hơn cảm giác ngẫu nhiên.

Điểm cuối nghe nghịch lý nhưng nó giải thích rất nhiều: tin rằng mình có lỗi vẫn là một dạng trật tự, còn chấp nhận rằng mọi thứ chỉ là ngẫu nhiên thì khó hơn nhiều.

Sự thật cần nói rõ

• Bạn khỏi không phải vì bạn cố gắng hơn ai.
• Người khác không qua khỏi không phải vì họ kém hơn.
• Kết quả phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố ngoài ý chí.
• Niềm tin rằng thái độ quyết định kết quả gây tổn thương cho cả hai phía.

Dòng cuối đáng nhấn mạnh vì ý tưởng rằng suy nghĩ tích cực chữa được bệnh rất phổ biến, và nó âm thầm đổ lỗi cho người không qua khỏi.

Khi gặp gia đình người đã mất

• Bạn không cần giấu việc mình đã khỏi.
• Không cần xin lỗi vì điều đó.
• Hỏi thăm họ là đủ, không cần nói nhiều.
• Phần lớn người không trách bạn như bạn lo.
• Tránh mặt lâu thường làm cả hai bên khó hơn.

Về nhóm hỗ trợ

• Nhóm là nơi hiếm hoi nói được chuyện này.
• Người trong nhóm hiểu ngay mà không cần giải thích.
• Nhưng nghe tin xấu cũng có thể làm nặng thêm.
• Tạm nghỉ một thời gian là lựa chọn hợp lệ.
• Quay lại khi thấy sẵn sàng.

Áp lực phải sống cho xứng đáng

• Nhiều người thấy mình phải làm điều gì lớn lao.
• Áp lực đó có thể thành gánh nặng.
• Bạn không nợ ai một cuộc đời phi thường.
• Sống bình thường cũng đủ.
• Nếu muốn làm gì đó thì làm vì mình chứ không vì nợ.

Một số người tìm được ý nghĩa qua việc giúp người khác, và điều đó tốt khi nó xuất phát từ mong muốn thật chứ không phải từ cảm giác phải trả nợ.

Cho phép mình vui

• Niềm vui của bạn không lấy đi gì của ai.
• Không vui không giúp được người đã mất.
• Đây là điều khó chấp nhận về mặt cảm xúc.
• Bắt đầu bằng những niềm vui nhỏ.
• Cảm giác tội lỗi thường giảm dần.

Nói ra với ai

• Người trong nhóm hỗ trợ.
• Chuyên gia tâm lý.
• Người bạn thật sự tin tưởng.
• Viết ra nếu chưa nói được với ai.
• Giữ trong lòng làm nó nặng thêm.

Khi người thân cũng mang cảm giác này

• Người chăm sóc đôi khi thấy có lỗi vì mình khoẻ mạnh.
• Họ có thể thấy có lỗi vì đã mệt mỏi trong lúc chăm.
• Họ có thể thấy có lỗi vì đã từng nghĩ tới điều xấu.
• Những cảm giác đó cũng rất phổ biến.
• Nói với nhau về chúng thường làm cả hai nhẹ hơn.

Người chăm sóc hiếm khi nói ra những điều này vì họ cho rằng mình không có quyền, khi người thật sự chịu đựng là bạn. Nhưng những cảm giác đó tồn tại và chúng cũng cần chỗ để đi ra. Một cuộc trò chuyện thẳng thắn về giai đoạn vừa qua thường gỡ được nhiều thứ mà cả hai đã giữ riêng.

Khi nào cần giúp đỡ chuyên môn

• Cảm giác này chiếm phần lớn suy nghĩ.
• Bạn không cho phép mình làm gì cho bản thân.
• Né tránh mọi thứ liên quan tới bệnh tật.
• Kèm tâm trạng xuống kéo dài.
• Kèm ý nghĩ rằng lẽ ra mình không nên còn ở đây.

Dòng cuối cần được nói ngay với bác sĩ hoặc người thân.

Khi bạn muốn làm gì đó để tưởng nhớ

• Một số người thấy nhẹ hơn khi làm điều gì cụ thể.
• Không cần lớn lao, một hành động nhỏ cũng đủ.
• Giúp một người đang trong giai đoạn bạn từng trải qua.
• Góp phần vào một tổ chức nào đó.
• Hoặc chỉ đơn giản là giữ liên lạc với gia đình họ.

Điều quan trọng là việc này xuất phát từ mong muốn chứ không từ áp lực phải chuộc lại điều gì. Khi nó đến từ nghĩa vụ thì nó thường không làm cảm giác tội lỗi nhẹ đi mà chỉ thêm một gánh nặng nữa. Dấu hiệu phân biệt là bạn có thấy dễ chịu sau khi làm hay không.

Tóm lại

Cảm giác tội lỗi vì mình còn sống rất phổ biến nhưng ít được nói ra nhất. Nó xuất hiện vì trí óc tìm lý do cho một kết quả vốn không có lý do công bằng nào. Niềm tin rằng thái độ quyết định kết quả gây tổn thương cho cả người khỏi lẫn người không qua khỏi. Và bạn không nợ ai một cuộc đời phi thường; sống bình thường cũng đủ.

Câu hỏi thường gặp