Nhiều người biết mình cần giúp đỡ nhưng không biết cần loại nào, rồi vì không biết bắt đầu từ đâu nên không bắt đầu.
Các hình thức chính
- Trị liệu tâm lý cá nhân.
- Nhóm hỗ trợ người cùng trải qua.
- Tư vấn cho cặp đôi hoặc gia đình.
- Hỗ trợ từ nhân viên xã hội.
- Điều trị bằng thuốc khi có chỉ định.
- Các chương trình dựa trên chánh niệm.
Nhiều người dùng nhiều hình thức cùng lúc, và chúng bổ sung cho nhau chứ không thay thế nhau.
Bắt đầu từ đâu
- Nói với bác sĩ đang theo dõi bạn.
- Hỏi nhân viên xã hội tại bệnh viện.
- Hỏi các tổ chức hỗ trợ người bệnh.
- Hỏi về chi phí ngay từ đầu.
- Hỏi xem có chương trình miễn phí không.
Trị liệu cá nhân giúp gì
- Xử lý lo âu và nỗi sợ tái phát.
- Xử lý trầm cảm.
- Đối diện với thay đổi trong cuộc sống.
- Xử lý những chuyện chưa nói được với ai.
- Xây kỹ năng đối phó cụ thể.
Nhóm hỗ trợ giúp gì
- Cảm giác không phải chỉ mình mình như vậy.
- Nghe cách người khác xoay xở.
- Không phải giải thích từ đầu.
- Thông tin thực tế từ người đã đi qua.
- Giúp được người khác cũng có tác dụng ngược lại.
Điểm thứ ba là thứ nhiều người quý nhất: trong nhóm đó, mọi người hiểu ngay mà không cần kể lại toàn bộ câu chuyện.
Khi nhóm không hợp với bạn
- Một số người thấy nghe chuyện người khác làm mình nặng hơn.
- Không phải ai cũng hợp với hình thức nhóm.
- Thử một hai buổi rồi quyết.
- Có nhóm trực tuyến nếu ngại gặp trực tiếp.
- Không hợp không có nghĩa là bạn có vấn đề.
Hỗ trợ cho người thân
- Nhiều nơi có nhóm dành riêng cho người chăm sóc.
- Người thân cũng có thể đi trị liệu riêng.
- Họ không phải trút hết lên bạn.
- Đề xuất điều này một cách không trách móc.
Người chăm sóc thường bị bỏ qua hoàn toàn trong hệ thống, và nhiều người trong số họ mang mức căng thẳng kéo dài không kém gì người bệnh.
Chọn người trị liệu
- Hỏi về kinh nghiệm với người sau điều trị bệnh nặng.
- Hỏi họ dùng phương pháp nào.
- Hỏi về số buổi dự kiến và chi phí.
- Xem bạn có thấy thoải mái khi nói không.
- Đổi người nếu sau vài buổi vẫn không hợp.
Sự hợp nhau giữa hai bên ảnh hưởng tới kết quả nhiều hơn người ta tưởng, nên việc đổi người không phải là bỏ cuộc.
Buổi đầu tiên diễn ra thế nào
- Chủ yếu là nghe bạn kể tình hình.
- Bạn không phải chuẩn bị gì đặc biệt.
- Bạn không phải kể hết mọi thứ ngay.
- Cuối buổi thường bàn về hướng đi tiếp.
- Cảm giác lúng túng buổi đầu là bình thường.
Về thuốc
- Chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ.
- Cần thời gian mới thấy tác dụng.
- Nói rõ mọi thuốc khác bạn đang dùng.
- Báo tác dụng phụ thay vì tự ngưng.
- Thường kết hợp với trị liệu thì tốt hơn.
Hỗ trợ trực tuyến
- Phù hợp khi bạn ở xa hoặc chưa đủ sức đi lại.
- Nhóm trực tuyến hoạt động vào nhiều khung giờ.
- Trị liệu qua video có bằng chứng tương đương gặp trực tiếp với nhiều vấn đề.
- Cần một chỗ riêng tư và đường truyền ổn định.
- Kiểm tra người cung cấp dịch vụ có chuyên môn thật không.
Dòng cuối quan trọng vì trên mạng có rất nhiều người tự nhận là chuyên gia mà không có đào tạo chính quy. Hãy hỏi về bằng cấp và nơi đào tạo, đó là câu hỏi hoàn toàn bình thường mà người có chuyên môn sẵn sàng trả lời.
Những rào cản hay gặp
- Nghĩ rằng mình nên tự vượt qua.
- Sợ bị đánh giá.
- Không có thời gian hoặc sức đi lại.
- Lo về chi phí.
- Nghĩ rằng mình chưa đủ nặng để cần giúp.
Rào cản cuối cùng làm nhiều người chờ tới lúc rất nặng mới tìm giúp đỡ, trong khi can thiệp sớm thường đơn giản hơn nhiều.
Bao lâu thì thấy tác dụng
- Trị liệu tâm lý thường cần vài buổi mới thấy khác.
- Đừng đánh giá sau buổi đầu tiên.
- Có giai đoạn cảm thấy nặng hơn trước khi nhẹ đi.
- Bàn với người trị liệu nếu sau nhiều buổi vẫn không chuyển.
- Kiên trì quan trọng nhưng không có nghĩa là chịu đựng vô hạn.
Cảm giác nặng hơn ở giai đoạn giữa làm nhiều người bỏ dở, trong khi đó thường là dấu hiệu quá trình đang đụng tới phần cốt lõi. Cách xử lý đúng không phải là chịu đựng im lặng mà là nói điều đó ra trong buổi trị liệu, vì chính nó là chất liệu để làm việc tiếp.
Tóm lại
Có nhiều hình thức hỗ trợ và chúng bổ sung cho nhau chứ không thay thế nhau. Nhóm hỗ trợ cho cái mà trị liệu cá nhân không cho: cảm giác được hiểu mà không phải giải thích. Sự hợp nhau với người trị liệu ảnh hưởng nhiều tới kết quả nên đổi người không phải là bỏ cuộc. Và việc chờ tới lúc rất nặng mới tìm giúp đỡ làm mọi thứ khó hơn.
Câu hỏi thường gặp
Tôi nên bắt đầu từ đâu?
Từ việc nói với bác sĩ đang theo dõi bạn, họ thường biết các lựa chọn sẵn có.
Trị liệu tâm lý có hiệu quả không?
Có bằng chứng tốt cho nhiều dạng khó khăn sau điều trị, nhất là lo âu và trầm cảm.
Nhóm hỗ trợ có gì khác trị liệu cá nhân?
Nhóm cho cảm giác không đơn độc và kinh nghiệm thực tế; trị liệu cá nhân đi sâu vào vấn đề riêng.
Nếu buổi đầu không hợp thì sao?
Có thể đổi người. Sự hợp nhau ảnh hưởng nhiều tới kết quả.