Ăn uống trong giai đoạn phục hồi

Đây là chủ đề nhiều lời khuyên nhất và ít bằng chứng nhất. Người vừa qua điều trị thường nhận được hàng chục lời khuyên trái ngược nhau trong cùng một tuần.

Ưu tiên số một: ăn đủ

• Nhiều người ăn không đủ trong giai đoạn này.
• Ăn quá ít cản trở việc phục hồi cơ.
• Đủ năng lượng quan trọng hơn chọn món hoàn hảo.
• Món bạn ăn được tốt hơn món lý thuyết là tốt nhất.

Người ta hay bỏ qua điều này vì mọi lời khuyên đều tập trung vào việc nên tránh gì chứ hiếm khi nhắc tới việc ăn đủ.

Đạm và phục hồi cơ

• Sau giai đoạn nằm nhiều, cơ thể cần đạm để dựng lại cơ.
• Chia đều trong ngày tốt hơn dồn một bữa.
• Nguồn đạm đa dạng: thịt, cá, trứng, đậu, sữa.
• Kết hợp với vận động thì mới hiệu quả.
• Hỏi bác sĩ về lượng phù hợp nếu bạn có bệnh thận.

Khi chán ăn

• Ăn sáu bữa nhỏ thay vì ba bữa lớn.
• Ăn khi thấy có thể ăn, không chờ đúng giờ.
• Ưu tiên món dễ nuốt.
• Món nguội đôi khi dễ ăn hơn món nóng.
• Đừng để dạ dày trống quá lâu.
• Báo bác sĩ nếu kéo dài.

Chán ăn kéo dài là thứ điều trị được trong nhiều trường hợp, nên nó đáng được nói ra chứ không phải chịu đựng.

Khi vị giác thay đổi

• Món quen có thể trở nên khó ăn.
• Thử gia vị và cách chế biến khác.
• Dùng đồ nhựa nếu thấy vị kim loại.
• Súc miệng trước bữa ăn.
• Phần lớn trường hợp cải thiện theo thời gian.

Khi tăng cân ngoài ý muốn

• Cũng phổ biến không kém sụt cân.
• Do giảm vận động và một số thuốc.
• Đừng ăn kiêng gắt trong giai đoạn phục hồi.
• Tăng vận động trước khi cắt khẩu phần.
• Bàn với bác sĩ nếu tăng nhiều.

Những lời đồn hay gặp

• Một loại thực phẩm chữa được bệnh.
• Bỏ hẳn một nhóm thực phẩm thì khỏi.
• Nhịn ăn làm bệnh yếu đi.
• Một loại nước ép thay được điều trị.
• Thực phẩm bổ sung liều cao luôn tốt.

Những lời này lan mạnh vì chúng đơn giản và cho cảm giác kiểm soát. Nhưng chế độ ăn quá hạn chế trong giai đoạn phục hồi gây hại thật, vì nó làm bạn không ăn đủ đúng lúc cơ thể cần nhất.

Vấn đề tiêu hoá hay gặp

• Táo bón do ít vận động và một số thuốc.
• Tiêu chảy kéo dài sau một số phương pháp điều trị.
• Đầy bụng và khó tiêu.
• Khô miệng làm khó nuốt.
• Mỗi thứ có cách xử lý riêng nên cần báo cụ thể.

Người ta hay chịu đựng những triệu chứng này vì nghĩ chúng là chuyện nhỏ so với bệnh vừa qua. Nhưng chúng ảnh hưởng trực tiếp tới việc ăn đủ, và ăn đủ lại là nền của cả quá trình phục hồi. Hãy mô tả rõ cho bác sĩ hoặc dược sĩ, vì cách xử lý táo bón khác hẳn cách xử lý tiêu chảy.

Thực phẩm bổ sung

• Một số tương tác với thuốc điều trị.
• Liều cao không đồng nghĩa với hiệu quả cao.
• Nói với bác sĩ mọi thứ bạn đang uống.
• Kể cả thảo dược và trà.
• Chỉ dùng khi có chỉ định.

Rất nhiều người không kể vì nghĩ đồ tự nhiên thì không cần nói. Hãy kể hết và để bác sĩ đánh giá.

An toàn thực phẩm

• Một số người có miễn dịch còn yếu sau điều trị.
• Nấu chín kỹ thịt, cá, trứng.
• Rửa kỹ rau quả ăn sống.
• Tránh thực phẩm để lâu.
• Hỏi bác sĩ xem bạn có cần cẩn thận đặc biệt không.

Rượu bia và thuốc lá

• Bỏ thuốc lá là việc có tác động lớn nhất.
• Không bao giờ là quá muộn để bỏ.
• Hạn chế rượu bia.
• Hỏi bác sĩ về tương tác với thuốc đang dùng.
• Có chương trình hỗ trợ bỏ thuốc, hãy hỏi về chúng.

Khi việc nấu nướng trở thành rào cản

• Mệt tới mức không nấu nổi là chuyện phổ biến.
• Nấu nhiều một lần rồi chia phần đông lạnh.
• Nhận sự giúp đỡ khi người thân đề nghị.
• Đồ ăn sẵn lành mạnh vẫn tốt hơn bỏ bữa.
• Chuẩn bị sẵn vài món đơn giản làm được lúc mệt.

Đây là chỗ mà lý tưởng về dinh dưỡng đụng vào thực tế của người đang phục hồi. Một bữa ăn giản đơn thật sự ăn được luôn hơn một bữa ăn cân bằng hoàn hảo mà bạn không đủ sức nấu rồi bỏ bữa. Nếu có người sẵn sàng nấu giúp, hãy nhận, và nếu họ hỏi cần gì thì trả lời cụ thể.

Khi nào gặp chuyên gia dinh dưỡng

• Sụt cân không chủ ý.
• Chán ăn kéo dài.
• Khó nuốt.
• Có bệnh kèm cần chế độ riêng.
• Sau phẫu thuật đường tiêu hoá.

Tóm lại

Ăn đủ quan trọng hơn ăn hoàn hảo, và nhiều người trong giai đoạn này ăn không đủ. Đạm chia đều trong ngày cộng với vận động là thứ dựng lại khối cơ đã mất. Chán ăn và thay đổi vị giác kéo dài thì điều trị được nên hãy nói ra. Và mọi thực phẩm bổ sung, kể cả thảo dược, đều cần được kể cho bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp