Khi người thân lo sợ thay bạn

Một tình huống ít được nói tới: bạn đã tạm ổn với chuyện đã qua, nhưng người thân thì chưa, và nỗi lo của họ trở thành gánh nặng thêm cho bạn.

Vì sao họ lo nhiều

• Họ không có thông tin trực tiếp từ bác sĩ.
• Họ không cảm nhận được cơ thể bạn.
• Họ không làm được gì ngoài chờ.
• Họ đã chứng kiến giai đoạn nặng nhất.
• Họ tưởng tượng những gì không được kể.

Điểm thứ hai là gốc rễ: bạn biết mình đang thấy thế nào, còn họ chỉ đoán từ nét mặt bạn.

Biểu hiện của họ

• Hỏi về triệu chứng nhiều lần mỗi ngày.
• Quan sát bạn ăn uống và nghỉ ngơi.
• Ngăn bạn làm những việc bình thường.
• Hoảng lên khi bạn mệt.
• Hoặc ngược lại, tránh nhắc tới hoàn toàn.

Vì sao nó làm bạn mệt

• Mỗi câu hỏi kéo bạn về với chuyện đó.
• Bạn phải trấn an họ trong khi chính mình đang cần được trấn an.
• Bị quan sát làm khó quay lại cảm giác bình thường.
• Bạn ngại kể triệu chứng thật vì sợ họ hoảng.

Dòng cuối là hậu quả nguy hiểm nhất vì nó có thể làm bạn giấu một triệu chứng thật sự cần báo.

Nói chuyện thẳng

• Chọn lúc cả hai bình tĩnh.
• Bắt đầu bằng việc thừa nhận họ lo vì thương.
• Nói rõ cảm giác của bạn khi bị hỏi liên tục.
• Đề nghị một cách trao đổi khác.
• Đừng để cuộc nói chuyện thành lời trách.

Dòng thứ hai quyết định cả cuộc trao đổi, vì người lo lắng rất dễ nghe câu góp ý thành câu chê trách.

Thoả thuận có thể đưa ra

• Mỗi tuần nói về sức khoẻ một lần vào giờ cố định.
• Bạn hứa sẽ chủ động nói nếu có gì bất thường.
• Họ không hỏi ngoài khoảng đó.
• Sau mỗi lần khám bạn kể lại đầy đủ.
• Xem lại thoả thuận sau một tháng.

Lời hứa ở dòng thứ hai là phần đổi lại, và nó phải được giữ thì thoả thuận mới bền.

Cho họ đi cùng khi khám

• Nghe trực tiếp giảm lo hơn nghe kể lại.
• Họ được hỏi câu của mình.
• Họ hiểu lịch theo dõi có nghĩa là gì.
• Bạn bớt phải giải thích lại.

Họ cũng cần hỗ trợ riêng

• Nhiều nơi có nhóm dành cho người chăm sóc.
• Nói chuyện với người ngoài gia đình giúp họ nhẹ hơn.
• Họ không phải trút hết lên bạn.
• Đề xuất điều này một cách không trách móc.

Người chăm sóc thường bị bỏ qua hoàn toàn trong hệ thống chăm sóc, và nhiều người trong số họ mang mức căng thẳng cao kéo dài.

Khi hai người lo theo hai kiểu khác nhau

• Một người muốn nói ra, người kia muốn im lặng.
• Một người muốn đọc mọi thông tin, người kia muốn tránh.
• Một người muốn giữ nếp sinh hoạt cũ, người kia muốn thay đổi hết.
• Cả hai kiểu đều là cách đối phó hợp lệ.
• Xung đột nảy sinh khi mỗi người tưởng kiểu của mình là đúng.

Điều hữu ích là gọi tên sự khác biệt này thay vì để nó biểu hiện thành trách móc. Khi cả hai hiểu rằng người kia không thờ ơ hay không làm quá, mà chỉ đang xử lý cùng một nỗi sợ theo cách khác, thì phần lớn căng thẳng giảm xuống. Sau đó mới bàn được tới việc mỗi người nhường chỗ nào.

Với con cái đã lớn

• Họ có thể chuyển sang vai người bảo vệ.
• Điều đó dễ thành kiểm soát.
• Nói rõ bạn vẫn tự quyết định được.
• Giao cho họ một việc cụ thể để giúp.

Dòng cuối hiệu quả bất ngờ: có việc cụ thể để làm giúp người lo lắng thấy mình hữu ích thay vì chỉ quan sát.

Khi bạn thành người phải trấn an cả nhà

• Bạn kể tin tốt nhưng giấu phần khó.
• Bạn tỏ ra khoẻ hơn thực tế.
• Bạn từ chối giúp đỡ để họ khỏi lo.
• Bạn mệt thêm vì phải giữ vẻ ngoài đó.
• Và bạn mất chỗ để nói thật.

Vai này rất dễ rơi vào mà không ai bàn trước. Nó bắt đầu từ thiện ý và kết thúc ở chỗ người cần được chăm sóc nhất lại là người đang chăm sóc tinh thần cho mọi người khác. Nếu nhận ra mình đang ở đó, hãy chọn ít nhất một người mà bạn nói thật hoàn toàn, dù người đó ở ngoài gia đình.

Khi họ tránh nhắc tới hoàn toàn

• Đây cũng là một dạng phản ứng với nỗi sợ.
• Bạn có thể thấy cô đơn vì không ai hỏi han.
• Nói rõ bạn muốn nói về nó ở mức nào.
• Không phải ai cũng làm được, tìm người khác để nói.

Khi không thoả thuận được

• Một số người không thay đổi được mức lo.
• Đặt ranh giới cho mình là hợp lý.
• Không cần trả lời mọi câu hỏi.
• Tìm chỗ khác để nói về sức khoẻ của mình.

Tóm lại

Người thân lo nhiều vì họ không có thông tin trực tiếp và không làm được gì ngoài chờ. Việc bị hỏi liên tục có thể khiến bạn giấu triệu chứng thật, đó là hậu quả nguy hiểm nhất. Một thoả thuận trao đổi cố định kèm lời hứa chủ động báo thường giải quyết được phần lớn. Và người chăm sóc cũng cần hỗ trợ riêng chứ không nên trút hết lên bạn.

Câu hỏi thường gặp