Nói gì với sếp và đồng nghiệp

Đây là phần nhiều người lo hơn cả bản thân công việc: phải đối diện với những câu hỏi và những ánh mắt trong tuần đầu tiên.

Nguyên tắc gốc

• Bạn quyết định ai biết gì.
• Bạn không có nghĩa vụ kể chi tiết y tế.
• Điều nơi làm việc cần biết là ảnh hưởng tới công việc.
• Hai thứ đó khác nhau.

Sự phân biệt ở dòng cuối giải quyết phần lớn băn khoăn: bạn nói về năng lực và nhu cầu điều chỉnh, không nói về chẩn đoán.

Nói với người quản lý

• Chuẩn bị trước nội dung.
• Nói bạn làm được những gì.
• Nói bạn cần điều chỉnh gì và trong bao lâu.
• Đề xuất phương án thay vì chỉ nêu vấn đề.
• Xin một mốc xem lại sau một tháng.

Cuộc trao đổi diễn ra tốt hơn nhiều khi bạn đến với một đề xuất cụ thể, vì nó cho người quản lý một thứ để đồng ý thay vì phải tự nghĩ ra giải pháp.

Những điều chỉnh hay được đề nghị

• Giờ làm linh hoạt.
• Làm bán thời gian trong giai đoạn đầu.
• Nghỉ ngắn giữa buổi.
• Giảm bớt phần việc nặng.
• Làm từ xa một số ngày.
• Thời gian đi khám định kỳ.

Câu trả lời ngắn cho đồng nghiệp

• Chuẩn bị một câu duy nhất, dùng cho mọi người.
• Cảm ơn sự quan tâm rồi chuyển chủ đề.
• Không cần giải thích vì sao không muốn nói.
• Một câu ngắn chặn được cuộc hỏi han dài.

Có sẵn một câu làm bạn không phải nghĩ mỗi lần bị hỏi, và điều đó tiết kiệm rất nhiều sức trong tuần đầu.

Khi có người hỏi quá sâu

• Phần lớn hỏi vì quan tâm chứ không phải tò mò xấu.
• Bạn vẫn có quyền không trả lời.
• Một câu kiểu tôi không muốn bàn chuyện đó ở đây là đủ.
• Không cần xin lỗi khi đặt ranh giới.

Khi có người tránh nhắc tới

• Họ thường sợ nói sai chứ không phải thờ ơ.
• Bạn có thể mở lời trước nếu muốn.
• Một câu ngắn làm không khí dễ thở hơn.
• Cũng có thể để yên nếu bạn không muốn nói.

Sự im lặng khó xử này rất phổ biến và thường tan ngay khi chính bạn nhắc tới một cách bình thản.

Khi bị đối xử khác đi

• Bị giao ít việc hơn dù chưa đề nghị.
• Bị loại khỏi dự án quan trọng.
• Bị hỏi han quá mức mỗi ngày.
• Nói rõ bạn muốn được đối xử thế nào.
• Nói sớm trước khi nó thành nếp.

Thường thì đây là thiện ý bị đặt sai chỗ, và một câu nói rõ sẽ chỉnh lại. Nói sớm dễ hơn nhiều so với để nó thành thói quen của cả nhóm rồi mới nêu.

Khi phải đi khám trong giờ làm

• Đặt lịch khám vào đầu hoặc cuối ngày nếu được.
• Báo trước thay vì xin nghỉ đột xuất.
• Gom nhiều việc khám vào cùng một ngày.
• Thoả thuận trước một cơ chế chung.
• Không cần giải thích nội dung buổi khám.

Có một cơ chế thoả thuận sẵn tốt hơn nhiều so với xin phép từng lần, vì nó loại bỏ cả sự khó xử lẫn cảm giác phải giải trình. Một câu như tôi có lịch theo dõi định kỳ, khoảng vài tháng một lần là đủ để thiết lập điều đó.

Về quyền lợi

• Tìm hiểu chính sách của nơi làm việc.
• Hỏi bộ phận nhân sự về các chế độ.
• Hỏi về bảo hiểm và thời gian nghỉ.
• Giữ giấy tờ y tế liên quan.
• Hỏi trước khi cần chứ đừng chờ tới lúc gấp.

Khi bạn đổi nơi làm việc sau điều trị

• Bạn không có nghĩa vụ kể về bệnh khi phỏng vấn.
• Khoảng trống trong hồ sơ có thể nói ngắn gọn là lý do sức khoẻ.
• Tập trung vào điều bạn làm được hiện tại.
• Bàn về điều chỉnh sau khi đã nhận việc.
• Chọn nơi có văn hoá linh hoạt nếu bạn cần điều đó.

Khoảng trống trong hồ sơ làm nhiều người lo hơn mức cần thiết. Một câu ngắn kiểu tôi nghỉ một thời gian vì lý do sức khoẻ và hiện đã ổn định thường là đủ, và phần lớn người phỏng vấn chuyển sang câu hỏi tiếp theo mà không đào sâu.

Nếu bạn là người quản lý

• Quay lại vai trò quản lý có thể mệt hơn dự kiến.
• Uỷ quyền nhiều hơn trong giai đoạn đầu.
• Không cần giải thích với cấp dưới nhiều hơn mức bạn muốn.
• Có người cấp trên biết tình hình để hỗ trợ.

Làm sao để cuộc trao đổi đầu tiên dễ hơn

• Đặt lịch hẹn riêng thay vì nói vội ở hành lang.
• Chọn thời điểm không sát deadline của ai.
• Viết ra ba ý chính trước khi vào.
• Gửi tóm tắt lại bằng tin nhắn sau cuộc gặp.
• Đừng để mọi thoả thuận chỉ nằm ở lời nói.

Dòng cuối tránh được rất nhiều rắc rối về sau, vì người quản lý có thể đổi, hoặc chính họ cũng quên chi tiết đã thống nhất. Một tin nhắn tóm tắt ngắn không mang tính chất đối phó, nó chỉ là cách ghi lại để cả hai cùng nhớ.

Tóm lại

Bạn quyết định ai biết gì, và nơi làm việc chỉ cần biết những gì ảnh hưởng tới công việc chứ không cần biết chẩn đoán. Đến gặp người quản lý với một đề xuất cụ thể cho kết quả tốt hơn là chỉ nêu vấn đề. Một câu trả lời ngắn chuẩn bị sẵn tiết kiệm rất nhiều sức. Và nếu bị đối xử khác đi thì nói sớm, trước khi nó thành nếp.

Câu hỏi thường gặp