Khi công việc cũ không còn phù hợp

Có hai tình huống rất khác nhau bị gộp chung dưới một câu hỏi: thể lực chưa cho phép, và công việc đó không còn hợp với người bạn bây giờ.

Phân biệt hai tình huống

• Giới hạn thể chất: có việc cụ thể bạn không làm được.
• Thay đổi ưu tiên: bạn làm được nhưng không muốn nữa.
• Loại thứ nhất cần giải pháp thực tế.
• Loại thứ hai cần thời gian suy nghĩ.
• Hai loại có thể cùng tồn tại.

Nhầm lẫn giữa hai loại này dẫn tới quyết định sai theo cả hai hướng: bỏ việc trong khi chỉ cần điều chỉnh, hoặc cố chịu đựng trong khi vấn đề là ở chỗ khác.

Khi có giới hạn thể chất rõ ràng

• Liệt kê cụ thể việc nào không làm được.
• Hỏi bác sĩ xem giới hạn đó tạm thời hay lâu dài.
• Xem có cách điều chỉnh dụng cụ hoặc quy trình không.
• Xem có vai trò khác trong cùng nơi làm việc không.
• Bàn với người quản lý trước khi nghĩ tới bỏ việc.

Đổi vai trò trong cùng nơi làm

• Thường dễ hơn đổi hẳn nơi làm việc.
• Bạn đã biết môi trường và quan hệ sẵn có.
• Kinh nghiệm cũ vẫn được tính.
• Hỏi về những vị trí đang trống.
• Đề xuất cụ thể thay vì chờ được sắp xếp.

Đây là lựa chọn bị bỏ qua nhiều nhất vì người ta thường nghĩ theo hai thái cực: giữ nguyên hoặc nghỉ hẳn.

Khi ưu tiên đã thay đổi

• Rất nhiều người xem lại thứ tự ưu tiên sau bệnh.
• Cảm giác này thường mạnh nhất trong năm đầu.
• Nó có thể giảm đi khi thể lực hồi phục.
• Hoặc nó có thể là một thay đổi bền vững.
• Thời gian sẽ cho biết đó là loại nào.

Vì sao không nên quyết ngay

• Mệt mỏi làm mọi thứ có vẻ không chịu nổi.
• Tâm trạng trong giai đoạn này dao động mạnh.
• Quyết định lớn khó đảo ngược.
• Sáu tháng đến một năm cho bức tranh rõ hơn.
• Trong lúc chờ vẫn chuẩn bị được.

Dòng cuối quan trọng: chờ không có nghĩa là không làm gì. Bạn có thể tìm hiểu, nói chuyện, học thêm, tính toán tài chính trong lúc chưa quyết.

Chuẩn bị trước khi đổi

• Tính toán tài chính cho giai đoạn chuyển.
• Tìm hiểu lĩnh vực định chuyển sang.
• Nói chuyện với người đang làm việc đó.
• Xem cần học hoặc chứng chỉ gì.
• Thử làm bán thời gian trước nếu được.

Về mặt tài chính

• Tính chi phí sinh hoạt tối thiểu hằng tháng.
• Tính thời gian có thể sống không thu nhập.
• Xem chi phí y tế dự kiến còn lại.
• Xem chế độ bảo hiểm có gắn với công việc không.
• Bàn với người trong nhà.

Dòng thứ tư hay bị bỏ qua và nó có thể là yếu tố quyết định, nên cần kiểm tra trước chứ không phát hiện sau khi đã nghỉ.

Hỏi ý kiến ai trước khi quyết

• Người biết công việc của bạn.
• Người đã từng đổi nghề ở tuổi tương tự.
• Người nhìn được mặt tài chính.
• Người thân sẽ chịu ảnh hưởng.
• Tránh hỏi quá nhiều người cùng lúc.

Dòng cuối có lý do thực tế: mỗi người cho một lời khuyên khác nhau và càng hỏi nhiều càng khó quyết. Ba tới bốn ý kiến từ những góc nhìn khác nhau thường đủ, và sau đó thì việc quyết định là của bạn chứ không phải của số đông.

Nếu quyết định giảm giờ làm

• Đây là lựa chọn giữa, không phải nửa vời.
• Nhiều người thấy đây là giải pháp bền nhất.
• Tính lại thu nhập và chi tiêu.
• Thoả thuận rõ bằng văn bản.
• Đặt mốc xem lại sau sáu tháng.

Thử trước bằng việc làm thêm nhỏ

• Nhận một việc nhỏ trong lĩnh vực mới.
• Làm vào cuối tuần hoặc vài giờ mỗi tuần.
• Biết được mình có thích thật không.
• Xây được chút kinh nghiệm để đưa vào hồ sơ.
• Không phải bỏ việc hiện tại để thử.

Cách này loại bỏ phần lớn rủi ro của một quyết định lớn. Nhiều người phát hiện qua vài tuần thử rằng công việc mới không giống hình dung của họ, và cũng nhiều người ngược lại có thêm sự chắc chắn để đi tiếp. Cả hai kết quả đều đáng giá hơn việc đoán.

Khi phải nghỉ hẳn vì sức khoẻ

• Tìm hiểu các chế độ có thể được hưởng.
• Hỏi bộ phận nhân sự và cơ quan liên quan.
• Cần giấy tờ y tế đầy đủ.
• Đây là mất mát thật, cần thời gian để chấp nhận.
• Tìm việc gì đó có ý nghĩa để lấp chỗ trống.

Dòng cuối quan trọng với sức khoẻ tinh thần: công việc không chỉ là thu nhập, nó còn là cấu trúc ngày và cảm giác mình có ích.

Học thêm trong lúc chưa quyết

• Khoá học ngắn tốn ít và cho biết mình có hợp không.
• Học được ngay cả khi thể lực còn hạn chế.
• Nó cho cấu trúc cho ngày trong giai đoạn nghỉ.
• Gặp người trong lĩnh vực mới.
• Không cam kết gì lớn cho tới khi chắc chắn.

Đây là cách biến thời gian chờ thành thời gian chuẩn bị, và nó giải quyết luôn một vấn đề khác: cảm giác trống rỗng khi không làm gì. Nhiều người phát hiện ra qua một khoá ngắn rằng lĩnh vực họ tưởng mình muốn chuyển sang thực ra không hợp, và điều đó tiết kiệm một quyết định sai lớn.

Tóm lại

Giới hạn thể chất và thay đổi ưu tiên là hai tình huống khác nhau cần hai cách xử lý khác nhau. Đổi vai trò trong cùng nơi làm việc là lựa chọn bị bỏ qua nhiều nhất. Đừng quyết định lớn trong giai đoạn còn mệt, nhưng vẫn chuẩn bị trong lúc chờ. Và hãy kiểm tra xem bảo hiểm có gắn với công việc không trước khi nghỉ.

Câu hỏi thường gặp